پارکت آنتی استاتیک چیست؟ قیمت پارکت آنتی استاتیک 1404

انتخاب کفپوش مناسب، به ویژه در فضاهایی مانند اتاق‌های سرور، اتاق‌های عمل بیمارستانی، و کارخانجات تولید قطعات الکترونیک، تنها بر اساس زیبایی یا دوام نیست، بلکه ویژگی‌های فنی مانند مقاومت الکتریکی و خاصیت ضد الکتریسیته ساکن از اهمیت بالایی برخوردارند. در واقع، پارکت آنتی استاتیک به عنوان یک راه حل هوشمندانه، ایمنی محیط را تضمین کرده و از خطرات ناشی از تخلیه الکترواستاتیک جلوگیری می‌کند.

پدیده تخلیه الکترواستاتیک (ESD) و اهمیت کنترل آن

الکتریسیته ساکن یا استاتیک، انرژی الکتریکی است که ناخواسته در یک مکان ذخیره شده و در صورت عدم کنترل، می‌تواند بسیار خطرناک باشد. پدیده تخلیه الکترواستاتیکی (ESD) به معنای عبور لحظه‌ای و ناگهانی جریان الکتریکی بین دو جسم با پتانسیل الکتریکی متفاوت است. این پدیده به طور معمول آسیبی به انسان نمی‌رساند (زیرا تخلیه‌های کمتر از ۳۵۰۰ ولت اغلب غیرقابل تشخیص هستند)، اما می‌تواند برای دستگاه‌های الکترونیکی حالت جامد، مانند تراشه‌ها و مدارهای یکپارچه که از مواد نیمه‌رسانا (مانند سیلیسیم) و مواد عایقی (مانند سیلیس) ساخته شده‌اند، آسیب دائمی به همراه داشته باشد.

در هر محیطی، حرکت افراد و اشیا می‌تواند بارهای تریبوالکتریک ایجاد کند. در نتیجه، در محیط‌هایی که مواد قابل احتراق، گازهای بیهوشی یا تجهیزات الکترونیکی حساس وجود دارند، تخلیه الکترواستاتیک به یک منبع احتراق بالقوه تبدیل شده و می‌تواند منجر به آتش‌سوزی یا انفجار شود.

پیشنهادی: ضخامت پارکت لمینت

مکانیسم عمل کفپوش آنتی استاتیک

کفپوش‌های کنترل‌کننده بار استاتیک (ESD) با دو هدف اصلی طراحی و تولید می‌شوند:

۱. جلوگیری از تولید بار الکتریکی: مواد سازنده این کفپوش‌ها به گونه‌ای هستند که هنگام تردد افراد یا حرکت اشیا، از ایجاد بار استاتیک جلوگیری می‌کنند.

 ۲. تخلیه بار به زمین: کفپوش‌های آنتی استاتیک، الکتریسیته ساکن تولید شده را جذب کرده و از طریق یک مسیر مستقیم به زمین (سیستم ارتینگ) منتقل می‌کنند. این فرآیند، از تجمع بار جلوگیری کرده و شوک ناشی از تخلیه بار الکتریکی را حذف می‌کند.

برای عملکرد صحیح، سیستم کفپوش ESD باید شامل یک مسیر مستقیم به چاه ارت باشد و مشخصات فنی آن باید مطابق با استانداردهای لازم تأیید شود.

دسته‌بندی کفپوش‌های آنتی استاتیک بر اساس مقاومت الکتریکی

یکی از مهم‌ترین نکات فنی در انتخاب پارکت آنتی استاتیک، میزان مقاومت الکتریکی آن است که تعیین‌کننده سرعت و نحوه هدایت بار به زمین است. مقاومت الکتریکی، معیاری برای میزان مقاومت ماده در برابر عبور الکترون از آن است و واحد اندازه‌گیری آن اهم $(\Omega)$ است.

به طور کلی، کفپوش‌های آنتی استاتیک در دو گروه اصلی قرار می‌گیرند:

در انتخاب کفپوش، باید به این نکته توجه کرد که مقاومت بالاتر به معنی هدایت و سرعت تخلیه پایین‌تر بارهای الکتریکی است. اگر تجهیزات الکتریکی موجود در محیط حساسیت بسیار بالایی داشته باشند (مانند اتاق‌های عمل یا اتاق‌های سرور فوق حساس)، بهتر است از کفپوش‌های رسانا (کانداکتیو) استفاده شود. در غیر این صورت، کفپوش‌های اتلاف کننده نیز می‌توانند بار استاتیک را پراکنده کرده و از تخلیه شوک جلوگیری کنند.

پیشنهادی: کلیک لمینت چیست؟ 4 نوع کلیک لمینت متداول

انواع متریال در کفپوش‌های آنتی استاتیک

ویژگی آنتی استاتیک را می‌توان در متریال‌های مختلفی ایجاد کرد. هر کدام از این مواد، مزایا و معایب خود را دارند و انتخاب نوع مناسب به کاربری و ترافیک محیط بستگی دارد.

۱. روکش‌ها و کفپوش‌های رزینی (Epoxy & Polyurethane)

روکش‌های رزینی، به‌ویژه کفپوش اپوکسی آنتی استاتیک، یکی از پرکاربردترین انواع کفپوش‌های صنعتی و حساس هستند. این روکش‌ها بر پایه رزین اپوکسی خاص و سخت‌کننده پلی‌آمین ویژه فرموله می‌شوند.

مزایا و ویژگی‌های خاص کفپوش اپوکسی آنتی استاتیک:

• یکپارچگی و بدون درز بودن: سطحی صاف و یکدست ایجاد می‌کنند که برای محیط‌های بهداشتی مانند بیمارستان‌ها ایده‌آل است.
• مقاومت شیمیایی بالا: مقاومت بسیار خوبی در مقابل آب، مواد شیمیایی، روغن‌های هیدرولیک، گازوئیل، اسیدها و قلیاها دارند.
• استحکام مکانیکی بالا: تحمل بار و فشار و عوامل سایشی محیط را به خوبی دارا بوده و مقاومت سایشی بسیار خوبی دارند.
• عایق‌سازی: سطح را از آلودگی و گرد و غبار ناشی از بتن مصون نگه داشته و آن را در برابر عوامل خورنده محیطی حفاظت می‌کند.
• طول عمر: این کفپوش‌ها دارای دوام و ماندگاری بالایی هستند.

۲. کفپوش‌های وینیل و PVC آنتی استاتیک

کفپوش‌های وینیل و PVC نیز به عنوان کفپوش‌های ضد الکتریسیته ساکن به صورت تایل یا رولی تولید می‌شوند. این کفپوش‌ها به دلیل نصب آسان و کم‌هزینه و همچنین خاصیت ضد آب و قابلیت شستشوی راحت، در محیط‌هایی مانند بیمارستان‌ها (به ویژه اتاق‌های عمل و مراکز تصویربرداری) و دفاتر اداری کاربرد دارند. نوعی از این کفپوش‌ها با نام پارکت لمینت آنتی استاتیک نیز عرضه می‌شود که ضمن حفظ زیبایی طرح چوب، با افزودن مواد رسانا مانند کربن یا ترکیبات فلزی، توانایی کنترل ESD را دارد.

۳. کف‌های کاذب آنتی استاتیک

برای اتاق‌های سرور، اتاق برق و مراکز داده، استفاده از کف‌های کاذب آنتی استاتیک رایج است. کف کاذب فولادی یا آلومینیومی با روکش‌هایی مانند HPL یا PVC که خاصیت آنتی استاتیک دارند، از تجهیزات حساس IT محافظت می‌کنند. این سیستم‌ها امکان عبور کابل‌ها و مدیریت جریان هوا در زیر کف را فراهم می‌کنند.

پیشنهادی: مقاومت پارکت لمینت در برابر حریق

کاربردهای حیاتی پارکت آنتی استاتیک

استفاده از کفپوش آنتی استاتیک در بسیاری از صنایع به عنوان یک احتیاط ایمنی اساسی و اجباری در نظر گرفته می‌شود. عمده مصرف این پوشش‌ها در محیط‌های حساسی است که احتمال ایجاد جرقه ناشی از الکتریسیته ساکن یا آسیب به تجهیزات الکترونیکی وجود دارد.

۱. مراکز داده و اتاق‌های سرور

اتاق سرور و مراکز داده، محل نگهداری تجهیزات شبکه و سرورهای بسیار حساس هستند. بار الکترواستاتیکی می‌تواند باعث آسیب و تخریب تجهیزات الکترونیکی شود. کفپوش آنتی استاتیک در اینجا با تخلیه مؤثر بار، از خرابی سرورها و از دست رفتن اطلاعات جلوگیری می‌کند.

۲. محیط‌های بیمارستانی و درمانی

در محیط‌های درمانی، به‌ویژه بخش‌هایی مانند اتاق عمل، بخش مراقبت‌های ویژه (ICU)، آزمایشگاه‌ها، و مراکز تصویربرداری (MRI/CT Scan)، کنترل الکتریسیته ساکن حیاتی است.

• حفاظت از تجهیزات: دستگاه‌های پیشرفته پزشکی مانند مانیتورهای حیاتی، سی‌تی‌اسکن و لیزرها نسبت به تخلیه بار الکتریکی بسیار حساس هستند. کفپوش آنتی استاتیک مانع از اختلال در عملکرد این دستگاه‌ها می‌شود.
• کاهش خطر انفجار: در اتاق‌های عمل، به دلیل استفاده از گازهای بیهوشی یا مواد قابل اشتعال، جرقه ناشی از ESD می‌تواند فاجعه‌بار باشد. این کفپوش‌ها با حذف منبع جرقه، ایمنی را افزایش می‌دهند.

۳. صنایع پتروشیمی، انبار مواد منفجره و نظامی

در مکان‌هایی که مواد شیمیایی، گازهای مشتعل‌شونده یا مواد منفجره ذخیره یا پردازش می‌شوند (مانند انبار مواد قابل احتراق یا صنایع نظامی)، تجمع بار استاتیک می‌تواند منجر به اشتعال و انفجار شود. این محیط‌ها به کفپوش‌هایی با قابلیت هدایت بالا (کانداکتیو) نیاز دارند تا بار الکتریکی به سرعت و ایمن به زمین تخلیه شود.

۴. خطوط تولید الکترونیک و آزمایشگاه‌ها

سازمان‌هایی که قطعات الکترونیکی، نیمه‌رساناها یا لنزهای نوری تولید یا مونتاژ می‌کنند، به کف‌هایی نیاز دارند که خطر تجمع بار الکترومغناطیسی را کاهش دهند. همچنین، آزمایشگاه‌های الکترونیک و اندازه‌گیری دقیق نیز از کاربران اصلی این نوع کفپوش‌ها هستند.

پیشنهادی: عمر پارکت چقدر است؟ 6 راه افزایش عمر پارکت لمینت

نصب کفپوش اپوکسی آنتی استاتیک

اجرای موفقیت‌آمیز کفپوش آنتی استاتیک، به‌ویژه نوع رزینی آن، یک فرآیند تخصصی است که باید توسط مجریان ماهر و مجرب انجام شود. این نصب صرفاً اعمال یک لایه نیست، بلکه شامل ایجاد یک سیستم هدایت‌کننده مطمئن به سمت زمین است.

۱. آماده‌سازی سطح زیرین (ساب‌استریت)

آماده‌سازی سطح، هدف ایجاد بستری تمیز، خشک و یکنواخت برای چسبندگی مناسب لایه‌های بعدی است.

• بررسی شرایط بتن: حداقل ۲۸ روز از زمان اجرای بتن باید گذشته باشد و حداقل استحکام فشاری باید ۲۵ مگاپاسکال باشد. سطح نباید بیش از ۴٪ رطوبت داشته باشد.
• پاکسازی و ترمیم: گردوغبار، روغن، گریس و آلودگی‌های شیمیایی باید حذف شوند. برای تسطیح و پر کردن ترک‌ها و نواقص سطح، از بتونه اپوکسی یا مالت مناسب استفاده می‌شود. همچنین، برای ایجاد بستر مناسب برای چسبندگی، ساب زدن مکانیکی (مانند شات بلاست یا سندبلاست) انجام می‌شود.

۲. اعمال پرایمر آنتی استاتیک (لایه‌ی رسانا)

پس از آماده‌سازی، یک پرایمر مخصوص (پرایمر اپوکسی آنتی استاتیک/رسانا) اعمال می‌شود تا چسبندگی بهبود یابد و یک لایه اولیه برای هدایت الکتریکی ایجاد شود. این پرایمر باید به طور یکنواخت و با غلتک یا اسپری مناسب اجرا شود.

۳. نصب شبکه مسی (سیستم ارتینگ)

این مرحله بسیار مهم است؛ زیرا عملکرد کفپوش به سیستم ارتینگ وابسته است.

• ایجاد مسیر تخلیه: نوارهای مسی با ضخامت بسیار کم (۰.۰۵ تا ۰.۱ میلی‌متر) و عرض ۱۰ تا ۲۰ میلی‌متر، به صورت مربع‌های شبکه‌بندی شده (معمولاً ۱x۱ متر یا ۲x۲ متر) روی سطح پرایمر شده چسبانده می‌شوند.
• اتصال به چاه ارت: نوارهای مسی باید به درستی به چاه ارت متصل شوند تا تخلیه بار الکتریکی به درستی انجام گیرد.

۴. اجرای لایه میانی (Base Coat) و لایه نهایی (Topcoat)

پس از نصب شبکه مسی و خشک شدن پرایمر، لایه‌های رزینی اصلی اعمال می‌شوند:

• لایه میانی (Base Coat): این لایه (Antistatic Epoxy Base Coat) برای کنترل مقاومت الکتریکی و ایجاد سطح صاف اجرا می‌شود. این لایه با کاردک شانه‌ای یا غلتک مناسب روی سطح پخش می‌شود.
• لایه نهایی (Topcoat): لایه نهایی (Antistatic Epoxy Topcoat) که سطح مقاوم، صاف و هدایت‌کننده بار الکتریکی ساکن را ایجاد می‌کند. این لایه باید دارای هدایت الکتریکی استاندارد باشد (مقاومت سطح معمولاً بین $10^4$ تا $10^6$ اهم).

پیشنهادی: صدای پارکت لمینت | 5 روش رفع صدای پارکت لمینت

۵. تست و کنترل کیفیت

پس از خشک شدن کامل لایه‌ها، سیستم باید آزمایش شود تا از عملکرد صحیح آن اطمینان حاصل شود. تست‌های کنترل کیفیت شامل بررسی یکنواختی و ضخامت لایه‌ها، تست چسبندگی (Pull-Off Test مطابق با ASTM D4541)، و مهم‌تر از همه، تست مقاومت سطحی و حجمی مطابق با استانداردهایی مانند IEC 61340-5-1 یا ASTM F150 است.

پیشنهادی: محاسبه متر مربع پارکت و کفپوش | راهنمای جامع اندازه‌گیری + 6 گام

ویژگی‌های کلیدی، استانداردها و مزایای پارکت آنتی استاتیک

انتخاب کفپوش آنتی استاتیک، یک سرمایه‌گذاری بلندمدت است که نه تنها ایمنی، بلکه دوام و بهداشت محیط کار را تضمین می‌کند.

مزایای مهم:

• ایمنی و حفاظت: جلوگیری از آسیب به تجهیزات الکترونیکی حساس و کاهش خطر اشتعال یا انفجار در محیط‌های پرخطر.
• مقاومت بالا: تحمل بسیار خوب در برابر سایش، فشار، و تغییرات دمایی.
• مقاومت شیمیایی: مقاومت در برابر مواد شیمیایی قوی، شوینده‌ها و ضدعفونی‌کننده‌ها، که برای محیط‌های بیمارستانی ضروری است.
• بهداشت محیط: برخورداری از خواص ضدباکتریال و ضدقارچ، و عدم تولید گرد و غبار یا ذرات معلق، که به حفظ کیفیت هوا در اتاق‌های استریل کمک می‌کند.
• کاهش آلودگی: جلوگیری از ورود گرد و غبار و رطوبت به داخل محیط (به‌ویژه در کفپوش‌های اتاق سرور).

استانداردهای بین‌المللی

برای اطمینان از کیفیت و عملکرد تخلیه الکتریسیته ساکن، کفپوش‌های آنتی استاتیک باید دارای گواهینامه‌های استاندارد معتبر باشند. از جمله مهم‌ترین این استانداردها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• IEC 61340-5-1: استاندارد کلی برای محافظت از دستگاه‌های الکترونیکی در برابر پدیده‌های الکترواستاتیک.
• ASTM F150: استاندارد تست هدایت الکتریکی کفپوش‌ها.
• EN 1815: استانداردی که مقاومت الکتریکی مناسب پارکت لمینت آنتی استاتیک را تضمین می‌کند.
• ISO 2878، 2882، 2883: معیارهایی برای تعیین مقاومت الکتریکی مواد پلیمری آنتی استاتیک.

نگهداری و افزایش طول عمر پارکت آنتی استاتیک

حفظ عملکرد بهینه کفپوش آنتی استاتیک در طول زمان، نیازمند رعایت نکات نگهداری و مراقبت خاص است. این اقدامات ساده می‌توانند طول عمر مفید این سیستم‌ها را به ۱۵ تا ۲۵ سال برسانند.

• نظافت منظم: تمیزکاری روزانه با جاروبرقی یا دستمال مرطوب (بدون آب زیاد) برای حذف گردوغبار ضروری است.
• عدم استفاده از شوینده‌های قوی: باید از استفاده از مواد شیمیایی ساینده، حلال‌های قوی یا شوینده‌هایی که با ویژگی آنتی استاتیک کفپوش تداخل دارند، خودداری شود.
• حفظ اتصالات زمین: اطمینان از عملکرد صحیح تخلیه بار الکتریکی به زمین حیاتی است. بررسی دوره‌ای اتصالات ارتینگ (شبکه مسی یا هادی‌ها) برای اطمینان از عملکرد ضد الکتریسیته ضروری است.
• دوری از رطوبت شدید و نور مستقیم خورشید: غوطه‌ور شدن بیش از حد در مایع یا هوای مرطوب، می‌تواند باعث متورم شدن و تغییر شکل کف شود. همچنین نور مستقیم خورشید در درازمدت سطح کف را دچار ترک‌خوردگی می‌کند.
• بازرسی فنی دوره‌ای: به ویژه در محیط‌های صنعتی، بازرسی و نگهداری منظم سیستم‌های کنترل استاتیک، گیره‌ها، سیم‌ها و تجهیزات مانیتورینگ حیاتی است.

پارکت لمینت آنتی استاتیک در مقایسه با کفپوش‌های معمولی

اگرچه کفپوش لمینت معمولی صرفاً برای زیبایی و دوام طراحی شده است، اما پارکت لمینت آنتی استاتیک با استفاده از لایه‌های رسانا، بار الکتریکی را به زمین منتقل می‌کند و استانداردهای بین‌المللی (مانند EN 1815) را رعایت می‌کند.

نکته مهم در مورد پارکت لمینت آنتی استاتیک این است که برای عملکرد بهینه، نیاز به اتصال به سیستم زمین دارد که پیچیدگی و هزینه نصب را نسبت به پارکت معمولی افزایش می‌دهد.

خرید پارکت لمینت آنتی استاتیک

پارکت آنتی استاتیک، به مفهوم کلی آن یعنی کفپوش کنترل‌کننده تخلیه الکترواستاتیک (ESD)، یک بخش حیاتی از زیرساخت ایمنی در محیط‌هایی است که در معرض خطرات ناشی از الکتریسیته ساکن قرار دارند. این کفپوش‌ها، چه به شکل روکش‌های اپوکسی مقاوم در برابر مواد شیمیایی و سایش، و چه به شکل کفپوش‌های وینیل و لمینت‌های تخصصی، نقشی کلیدی در حفظ سلامت کارکنان و بیماران، و همچنین محافظت از تجهیزات گران‌قیمت الکترونیکی (مانند سرورها و دستگاه‌های پزشکی حساس) ایفا می‌کنند.

انتخاب نوع مناسب پارکت آنتی استاتیک (رسانا یا اتلاف کننده) بستگی به حساسیت محیط و میزان بار الکتریکی تولیدی دارد. در محیط‌های فوق حساس مانند اتاق عمل و اتاق سرور، کفپوش‌های رزینی یا کف‌های کاذب آنتی استاتیک با اجرای دقیق و مطابق با استانداردهای جهانی (مانند IEC و ASTM) و با استفاده از سیستم ارتینگ صحیح، تضمین‌کننده ایمنی کامل محیط خواهند بود.

در نهایت، با توجه به تنوع متریال (از اپوکسی و پلی‌یورتان با دوام صنعتی بالا تا وینیل و لمینت با نصب آسان‌تر) و ویژگی‌های مضاعف این محصولات مانند خواص ضدباکتریال و مقاومت شیمیایی، استفاده از کفپوش آنتی استاتیک نه تنها یک الزام فنی، بلکه یک سرمایه‌گذاری هوشمندانه برای تضمین بهره‌وری طولانی‌مدت و کاهش خطرات فاجعه‌بار در صنایع حساس محسوب می‌شود.